Overblog
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog
5 octobre 2021 2 05 /10 /octobre /2021 03:30

 

Fransızca versiyonu www.dubretzelausimit.com sitesinde 27 Eylül 2021 tarihinde ve lepetitjournal.com d'Istanbul  elektronik gazetesinde aynı gün yayınlandı

 

Bölgenin zengin tarım arazilerinin ortasında bir Ege bölgesinde İzmir in ilçesi olan Tire belediye binasına sadece birkaç yüz metre mesafede bulunan Alay Park'ta, biraz özel bir zemin özellikle hafta sonları, bu halka açık bahçedeki kafenin düzenli müşterilerini cezbetmektedir.

 

Aslında, bu beylerin karambol oynadıkları yer, 2006 yılında belediyenin parkı yenilemesi ve eski ve özgün oyun alanının değiştirilmesi sırasında yaptığı 4 mx 12 m boyutlarındaki iki dikdörtgen mekandan biri üzerindedir. Bu oyun hem Fransa’nın Güney Bölgesi’nde ünlü petank oyunu hem de bilardoya benziyor, ancak bir istaka ile değil, parmaklarınızla yerde atılır. Bununla birlikte, kökenleri çok daha eski ve daha uzakta.

 

Karambol alanı - Tire, Alay parkı (Ege bölgesi)

 

Aslında, Türkiye'de karambol oyunu oynanan tek şehir Tire'dir. Anlaşılan, Sultan II. Beyazıt döneminde 1492'de İspanya'dan, 1497'de Portekiz'den sürgün edilen ve Tire'ye yerleşmek için gelen ve doğum günü pastası geleneği olarak onu yanlarında getiren Sefarad Yahudileriydi...

 

 

1930'ların sonlarında, kente 1937 yılında gelen ve parkın kuruluşunun kökeni olan 39. Piyade Alayı'nın adını taşıyan Alay Parkı, Musevilerin ve Müslümanların yaşadığı çok popüler ve canlı bir eğlence yeriydi. Tire'de birlikte eğlendiler, müzik dinlediler ve dans ettiler.

 

Tire, Alay Parkı’nın bir Girişi (Ege bölgesi)

 

1950'de Yahudi ailelerin ayrılmasından sonra, o zamanın genç sakinleri karambol oyununun sıkı takipçileri oldular. Eskiden şehirdeki hemen hemen her kafe bahçesinde bu hobinin tadını çıkarabileceğin bir alan vardı.
 

Karambol nasıl oynanır?

 

Her oyuncu karambol meşesi adı verilen parlayan şimşir ağaçtan bir top kullanır - kadife bez ile silindiği için zaman ile bu meseler cilalanmış gibi parlar - ve yerde lek adı verilen yaklaşık 6 cm yüksekliğinde silindir şeklinde oyulmuş 4 adet lek dizilir. Oyunu kazanmak için ya 4 leke vurarak ya da yada rakibin meşesini vurursanız rakipleri eleyerek, 8 puan almanız gerekir.

 

Lek, karambol oyununda ulaşılacak hedef, Tire ( Ege bölgesi)

 

Diyelim ki bir numaralı katılımcı bir lek vurur, ancak rakibi birinci oyuncunun karambol meşesini vurdu, ilk olan kişi oyun dışı kalır ve onun vurduğu lek ilk kazancı nihayetinde rakibine gider.

 

Haberdar olmayan biri için şut çekme şekli çok orijinal görünüyor. Ama pratikle, tabii ki, bu her şeyi değiştirir! Oyunun kuralları, geçen seyircinin - ya da gazetecinin - özümsediği zaman, aynı sürpriz etkisine neden olur… Her oyuncunun kendine özgü bir atış sitili vardır. Ama genellikle ve yaygın olarak kullanılan atış stili tiski diye tabir edilen atıştır. 

 

Karambol oynamak için parmakların benzersiz bir durumu (Tire, Ege bölgesi)

 

Ortalama olarak, oyuncular çok yetenekliyse bir oyun 30 ile 45 dakika, diğerleri için yaklaşık 1 saat sürer. Bireysel veya 2'şer kişilik takımlar halinde ve sırayla her atışta oynanır. Katılımcı topuyla bir lek'e vurduğu sürece oynamaya devam eder ancak puan kazanmaz!

 

Karambolcu Murat, (Tire, Ege bölgesi)

 

Turnuvalardaki final maçlarında, takımlar veya yarışmacılar 7 sayı berabere kalırsa 3 sayılık uzatmaya geçilir ve 3 sayı alan kişi ve ortaklar maçın ( oyunun ) galibi olur. Les prolongations à 3 points commencent et le joueur ou l’équipe qui marque 3 points est le vainqueur du jeu.

 

 

Tire kültürünün ayrılmaz bir parçası olan Karambol


 

15-16 yaşından beri karambol oynanan 75 yaşındaki Ahmet, geçtiğimiz Temmuz Ayında bir öğleden sonra bir arkadaşıyla oynadığı oyun sırasında şunları anlatıyor: “Daha büyük çocuklar, amcalar ve liderler oyun hakkındaki bilgilerini bana ve diğer arkadaşlarıma aktardı.

 

Biz de bunu gençlerimize aktarıyoruz ve onlara örnek oluyoruz. Karambol kültürümüzün bir parçasıdır ve şimdi bir turnuva düzenlersek en azından eski kurallara göre oyuna devam eden 50 katılımcının isimlerini kaydedebiliriz.” Ahmet, birkaç yıl önce turnuvalarda birincilik ve ikincilik ödülü ile, bir plaket de dahil olmak üzere, birkaç kupa kazandı.

 

75 yaşında olan Ahmet, 60 yıllık karambolcu (Tire, Ege bölgesi)

 

Hem dama piyonları hem de metal şişe kapaklarıyla süslenmiş görünüşte tarihli bir sayaç, sayı almak için alanın bir köşesinde yüksekte asılı duruyor. “Şu anda 7 tane var ve son meşesi attıktan sonra oyun arkadaşım da öyle. Bir beraberlik var ve kazananın kredisine 8 sahip olması gerektiği için, uzatma ile biteceğiz! ” diyor Ahmet.

 

75 yaşındaki ve 60 yıldır Tire'de karambolcu olan Ahmet  sayı sistemi anlatıyor

 

Ertesi sabah, saat 11'de, 2 kişilik takımlar halinde yarışacak 4 mükemmel oyuncuyla randevu var! İşte sol kolunda dövmesi olan siyah t-shirt giyen, çok koyu tenli, sakallı samimi adam olan Murat ve 40 yıldır karambolcu olan, bıyıklı ve beyaz saçlı Faik. Bir de Tire Belediyesi'nde çalışan ve 25 yıldır karambol oynayan Yusuf'un yanı sıra 10 yaşında başlayan ve onu oynayan tuhaf mizahi Heybetullah da var... 43 yıldır oynuyor. Küçükken onu o kadar çok severdi ki, kendini tutkusuna adayabilmek için düzenli olarak okulu asardı.

 

Soldan sağa Faik, Murat, Heybetullah ve Yusuf, dört mükemmel karambol oyuncusu - (Tire, Ege bölgesi)

 

Bu vesileyle, herkes geleneksel Türk çayı ile devam etmeden önce, Alay park kafeteryasında yöreden gelen bir çeşit koruk ikram ediliyor! Atmosfer iyi huylu ve bu sıcak Cuma günü  az sayıda seyirci, şu ya da bu katılımcıya tezahürat yapmak için alanın her iki tarafına yerleşti. Her birinin kendine has, şaka yollu, biraz sinirlenen yorumları var… Kimisi elinde bir bardak çayla oynuyor, kimisi… bir sigara, hatta bazen ikisi birden!

 

Heybetullah, seçkin bir karambolcu - (Tire, Ege bölgesi)

 

Heybetullah ise şöyle anlatıyor: “2007'de o yıl düzenlenen turnuvanın şampiyonu oldum. Bu vesileyle, o yılda gelen heyetin içinde resmi görevliler vardı. Buradaki kişilerden bir kısmı İstanbul ve İzmir konsolosluklarında görevli İsrailliler ve bazı sivil toplum kuruluşlarında görevli İsrail veya Türkiye vatandaşlarından oluşan bir kafileydi. Fakat büyük çoğunluğu Tire’de doğmuş kişiler veya onların çocuklarından oluşan bir nevi turist kafilesiydi bunların çoğu Tire’den İsrail ve diğer Avrupa ülkelerine göç edenlerdir. Hepsi de Karambol'un Tire versiyonunu keşfetmek için meraklıydı. 

 

İspanyollar, gülle ağacı adlı tahta bir topla oynarlar, bizimki şimşir ağacından yapılmıştır. İspanya'da bir daire çiziyorlar, içine metal bir top koyuyorlar ve içinde oynayarak o topa vurmaya çalışırlar. Yani oyun burada biraz farklı. Oluşturmak istediğimiz Uluslararası Federasyon, bu farklı uygulama biçimleri göz önüne alındığında yaratılmamış." 2007'de düzenlenen bir turnuvada en az 64 yarışmacı gördüğünü hatırlıyor.

 

Seyirciler arasında, önceki gün olduğu gibi, 1 saat mesafede Aydın şehirden düzenli olarak oyun oynamaya gelen Alican var.

 

Alican düzenli olarak Aydın'dan Tire'ye karambol oynamak için geliyor


 

Karambol'un Tire'de hala parlak bir geleceği var

 

Ağustos sonu - Eylül 2021 başı, belediye tarafından şehrin kurtuluşunun anılması kapsamında düzenlenen festival haftası için pandeminin başlamasından bu yana ilk kez programa bir karambol turnuvası dahil edildi! 32 oyuncu ile başlayan müsabaka, bireysel oyunlarla eleme yöntemiyle oynandı.

 

Ortasında Tire belediye başkanı Salih Atakan Duran, karambol turnuvasının kazananları ile çevrili, 4 Eylül 2021, Tire ( Ege bölgesi) - fotoğraf kredisi Tire belediyesi

 

Tire'nin kurtuluş yıl dönümü olan 4 Eylül'de, Covid 19 gelmeden önce, yıllık turnuva finalinin şampiyonu belliydi!

 

Bu kültürü yaşatmak ve gelecek nesillere aktarmak amacıyla, Tire Ticaret Odası'nın desteğiyle şehrin Şehit Albay İbrahim Karaoğlanoğlu Anadolu Lisesi'nin avlusunda 2019 yılı sonunda bir alanı yapıldı. Tecrübeli oyuncular, öğrencilere karambol uygulamasını anlatmak, öğretmek ve onlarla maçlar düzenlemek için buraya gelirler.

 

Ayrıca, Yusuf ve arkadaşları, dernek kurma projesini daha yeni ciddi olarak düşünmeye başlamışlardır; taraflardan biri taslak tüzük yazmakla meşgul. Devamı takip ederiz!


 

Yusuf, bir başka tutuklu karambol oyuncusu - (Tire, Ege bölgesi)

 

  • Değerli yardımları ve bu röportajın hazırlanmasındaki katkıları için sonsuz teşekkürler:
  • Tire Belediye Başkan Yardımcısı Gökhan Hızlı
  • Gökhan Hızlı'nın sekreteri Ayşe
  • Tüm karambol oyuncuları ve özellikle Ahmet, Yusuf, Heybetullah müsaitliklerinden dolayı 
  • Ercan Yıldırım, Şehit Albay İbrahim Karaoğlanoğlu Lisesi Müdür Yardımcısı
  • Yılmaz Göçmen, emekli öğretmen
  • ve beni karambolün varlığıyla tanıştıran Pelin...
Partager cet article
Repost0

commentaires