Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog
4 avril 2013 4 04 /04 /avril /2013 14:53

 

Çokkültürlü Paros dergisi farklı türkçe versyonu "Fırnız'ın dili olsa" nisan 2013 yılında yayınlandı


 

Hayatin tesadüfleri beni Karekin’in torunları ile karşılaştırdı ve bana Türkiye’deki dedelerinin kökenlerini anlattılar. Büyüdüğü yer Fırnız’ı bulmak istedim ve Bruno, üç torunlarından biri, hatıralarını ve aile fotoğraflarını topladı ve benim kullanmama izin verdi.


Arkadaşım Ayse ve eşi Saadettin’in yardımıyla, ikisi de Kahramanmaraş bölgesinden geliyor, Fırnız’ı bulmak ve böylelikle oraya ağustos 2012’de Karekin’in izinden gitmek mümkün oldu.

 

______________________

 

Kaloust'un ve Veronika'nın oğlu olarak, ekim 1905 yılında Adana'da dünya'ya geliyorum, Türkiye'de, Akdeniz bölgesinde. Annemler bana Karekin adını veriyorlar, anlamı bilinmeyen eski ermeni Garegin adından türetilmiş.


Babamın aile çiftliği Fırnız'da konumlandırılmış, Kahramanmaraş'tan kuzey-batıda aşağı yukarı altmış kilometre ve yaklaşık 1200 metre yüksek olan küçük cennet parçasında.


Burada birkaç sene boyunca 7 kardeş olan bizler büyüdük.


  1 - Eski Fırnız köyüne giden bugünkü yolu copy

                                            Eski Fırnız köyüne giden bugünkü yolu

 

Üzüm bağları ve daha yüksek dağlar ile çevrilmiş olan Fırnız'da bir de kale vardı. Ne zaman ve kimin tarafından yapıldığını bilmiyorum, köyümüz başlangıcını bilmediğim gibi.


Türkiye'de az bulunan ve soylu ağaçlar, Hindistan'dan ve Güney Çin’den gelen tespih ağacı gibi, çok sayıda çamların şuraya buraya yayılan çam kozalakları ile karışıyorlar.


                         2 - Karekin bu görkemli ve şüphesiz büyük ağacın alt

          Karekin bu görkemli ve şüphesiz büyük ağacın altında bazen belki uyukladı...


Deve dikeniler ve keçilerin bazen beğendi ülkede sadece bu bölgede bulunan şaşırtıcı üzüm türünden olan bitkiler burada sakinlik içinde çıkıyor, bir kartpostal manzarasında.


Yirminci yüzyılın başında, üç yüz hane meydanda bulunan kilisenin etrafına serpiştirilmiş ve Türkiye'de sadece Ermenilerin oturduğu bir köy oluşturuyor. Dağdan gelen kaynak suyu ile çalışan bir çamaşırhane kadınların çamaşırlarını yıkamalarını mümkün kılıyordu. 


Hali vakti yerinde olan ailemizde çok sayıda altın eller var. Bazıları halılar yapmaya gayret ediyorlar ve başkaları üzümü şarap haline getiriyorlar.


Yazın, çoğu Anadoluları gibi, Fırnız’ın kuzey-doğusunda, birkaç yüzlerce metre uzakta ve 1800 metre yükseklikte olan yaylalara hayvanlarla çıkıyoruz.

 

 3 - Uzakta, dağların arkasında, Fırnız'ın yaylaları

                                 Uzakta, dağların arkasında, Fırnız'ın yaylaları


Birinci facia şu ana kadar sakin olan çocukluğumun düzenini bozacak. İki yaşından biraz fazla olan küçük erkek kardeşime bakmam lazım. Kısa bir zaman gözetimimden kaçıyor ve şömine'de yanarak ölüyor.


1915, Tarih siyah'a döner, Türkiye'den kaçmam gerekiyor. Annemler Allah'ın rahmetine kavuşuyor, erkek kardeşlerimden biri Brezilya'a gider, başkası Amerika'ya ve üçüncüsü  Uruguay'a ve Montevideo'da papaz olacak.


10 yaşında iken, yalnız olarak komşu Yunanistan'a gittim. Orda, küçük işler yaparak yoksul yaşıyordum ve çöplerden çıkan bayat ekmek parçaları esas besinimi oluşturuyordu.


Daha sonra, Lübnan'daki bir amcamda yaşadım. Onun yanında, gençliğimin bir kaç senesini geçirdim.


1924 yılında, Marsilya'ya Yunanistan yoluyla gitmek üzere bir gemiye Beyrut'tan gizlice bindim. Fransa'ya gelir gelmez, başkent'e gidiyorum. Boulogne-Billancourt Renault dökümevinde iş buluyorum ve orda dört sene kalıyorum.


1928'de, Beyrut'a gidiyorum 16 yaşında ermeni Rosa isimli bir çiçek ile evlenmek için, ilk uzun süre kaldığım yerde tanıdığım kızla. Bu uzak yeğen benmi çok hoşuna gidiyor, o olacak başkası olamaz, öyle karar verdim !


Mart 1912 yılında Küçük Asya'da Marache'ta doğmuş (bugün Türkiye'de Kahramanmaraş), Meriem ve Hovanes'in kızıdır. Sadece üç yaşındayken, bir yaş daha küçük olan kız kardeşi Anna, annesi ve anneannesi ile Türkiye'den ayrılmak zorundadır. İstikamet Mısır olacak ve iki küçük kız beş sene boyunca İskenderiye'de bir çocuk esirgeme yurdunda kalacaklar.


Bu zor senelerden sonra, Rosa ve Anna Lübnan'da amcasında yaşayan annelerinin yanına gidecekler.


                      4 - Rosa ve Karekin copy                 

                                                      Rosa ve Karekin


Yeni evli çift, Beyrut'tan Marsilya'ya giden bir gemiye biniyoruz, birkaç bagajlarımızla ve kafeste bir güvercin ile. Bir arkadaş bize bu kümes hayvanını emanet etti onu Fransa'da yaşıyan akrabasına götürmek için.


Yolculukta, paramızı çaldırıyoruz ama sağ salim kuşu ve kafesi yerine götürüyoruz. Yeni sahipler bize kahve ikram edip ve teşekkür eder değerli emaneti teslim ettiğimiz için ama bize herhangi bir yardımda bulunmazlar başımıza gelen kötü olaylardan sonra.


Beş parasız kalınca, Paris'e trenle gitmek için, kumrular gibi sevişen çift köprülerin üstünde yatıp ve gemilerin yükünü boşaltarak bir kaç kuruş kazandık.

                                         

                        5 - Karekin ve Rosa copy              

                                                  Karekin ve Rosa

 

Bizim ailemiz dünyaya gelen üç çocuğumuz ile büyüyecek. Madeleine, 1930 yılında doğdu sadece bir sene yaşacak, kötü bir gripten onu kaybettik. Yusuf 1932'de dünya'ya geliyor, ardından Robert 1936 yılında.


6---Ayakta-Rosa--sa-da-Karekin-ve-on-plan-arka-t-copie-1.jpg                   

   Ayakta Rosa, sağda Karekin ve ön plan arka taraftan Robert, oğlulardan biri, bir aile yemeğinde

 

Billancourt Renault fabrikasında, benim gibi dökümevinde çalışan işçiler iyi maaş alıyorlar, mesleğin çok zor olmasından dolayı. Louis Renault, otomobil emperatorluğun kurucusu, işçilerini selamlamaya düzenli olarak geliyor ve bu büyük adamı tanıma onuruna eriştim.


Bir zamanlar İssy les Moulineaux’de oturuyoruz. Traversière sokakta, Fransa'ya çalışmak için gelen Çinlerinden biri Deng Xiao Ping. Renault da çalışıyor ve orda buluşuruz. Iş çok zor ve çalışma izin kağıtlarının süresi bitiyor. Gizlilikte yaşıyor ve sonunda Çine tekrar gitmek zorundadır, orda Başbakan olacak ve Çin’in ekonomik değişiminin kışkırtıcısı olacak. 


1939 yılında, Guingamp 110'üncü piyade askeri alayına seferber edildim ve Fransız ordusu için hizmet veriyorum. Sonra, Hamburg'a gitmem lazım Mecburi Iş Hizmetine  katmak için. Aynı zamanında, bir harmonika alıyorum, öylelikle günlük yaşamdan biraz uzaklaşmak için. Altı ay sonra, bıkıp, kaçıyorum ve Paris'e dönüyorum.


                       7 - Karekin asker olarak copy           

                                              Karekin, asker olarak


Okula hiç gitmemiş olmama rağmen Lorient şehirinde, muz satan ermeni arkadaş yardımıyla elektrikçi olarak Kriegsmarine’de için bir iş buldum. U boots alman denizaltılarını tamir ediyorum, yüksek teknoloji aletleri.


El işini seviyorum ve "ala turka" bir kibritle bir elektrik sigortası tamir edebilirim. Tarih'te yazmamış  ellerimden geçen denizaltıları hemen batı yada değil...


8 - Sağda, çömelmiş, Yusuf, Karekin'in oğullarının b

                        Sağda, çömelmiş, Yusuf, Karekin'in oğullarının biri

 

1944 yılında savaş bitince, bir bisiklet alıyorum Paris'ten Lorient'a gitmek için. Yoldayken, fransız polisi beni durduruyor, bisikleti çaldığımdan kuşkulanıyorlar. Almanlara beni teslim ediyorlar. Onlar... bana ekmeği, şarabı ve sucuğu veriyorlar... ve erzak dopdolu bisikletle başkent'e geliyorum.


Yaşam normal hayatta dönecek ; Rosa çocuklarımızı bakarak ve Lübnan'dan annesi götürerek, Renault'ta işimi yeniden alıyorum.


 9 - Ortada oturan kadın Rosa'nın annesidir copy 

                                           Ortada oturan kadın Rosa'nın annesidir

   

65 yaşında emekliliğime kadar çalıştığım Renault müdürlüğü gayretlerimi beğeniyor ve resmen tanıyorlar. İyi ve dürüst hizmet verdiğim yıllar için bana altın işin onuru madalyası veriliyor.


Bu arada, Yusuf, oğullumlarından biri, 18 ay boyunca Baden-Baden'de askerliğini yapar ve Robert Berlin'in yanında. İkisi Cezahir savaşında bir sene boyunca çarpışacaklar.


Bu iki oğlumun da altın elleri de var ve her biri çok farklı bölümlerde onları kullanacak. Yusuf yetkin bir makine tamırcısı oluyor ve Robert yetenekli kuyumcu olacak, hayat farklı karar vermeseydi Amerika’da parlak kariyerini devam ettirirdi.


Fırnız'da çocukluğumdan ve dedelerimden hatıraları, torunlarıma anadoluda yaşadığımı yada anlatılan anekdotları, hayatı anlamaları ve  düşünmeleri için torunlarıma anlatmayı seviyorum.


Ağustos 1982 yılında Isère'de, Reventin Vaugris şehirde, son nefesimi veriyorum. Sağlık sektöründeki o zamanınlar olan grevden dolayı belki daha uzun bir süre yaşamak için gereken tedaviyi alabilirdim. Yaşlılık ve üzüntü benim tatlı Rosa’mın hakkından gelecek ve yaklaşık iki sene sonra yanıma gelecek.


______________________________________________

 

1915 sene olaylarından sonra, Fırnızın yüzü değişecek. Sadece yedi evde bir süre yaşayanlar oluyor, sonra sahipleri tarafından giderken evler yakılıyor, komşuların ki gibi.


Bir kaç yunanlar ve ardından bir kaç türkler köyü yaşatmayı deniyor, ama olmuyor...


Doğa el koydu ve sadece taşlar, bazen kiliseden ve Karekin aile çiftliğinden kalan, geçmişi belirtiyorlar. Bununla birlikte, kokular, renkler ve hele çevredeki sesler ile kesinlikle özeldir burası, sanki burada eskiden oturan altın eller hem havada hem de yanında birkaç imza atmiş gibiler.


10 - Karekin eski aile çiftliğinden kalan taşlar copy

                                      Karekin eski aile çiftliğinden kalan taşlar

 

Bugün, aşağadaki ve herhangi Türkiye haritasında olmayan yapılan yeni köy kırk seneden beri sadece alevi ailelerden oluşuyor.


Hoş bir yerdir ve hafta sonları, yerliler, ayakları suyun içinde nefis ızgara çiftlik alabalıklarının tadına bakıyorlar. Köyün merkezinde ve sadece iki kilometre uzaklığında, birkaç lokantacının işletmesi var. 

 

  11 - Alabalıklar küçük ve büyüklerin attığı ekmeğ 

                        Alabalıklar küçük ve büyüklerin attığı ekmeği beğeniyorlar

 

Ermeni oturanlarının yaşadığı Fırnız'ın ruhu, orada yükseklerde hâla dokunulmamıştı.


Sadece görkemli ağaçlarının birisinin altında uzanmak, oturduğu evinin kalan taşlarının ortasında, rüzgarda dans eden yaprakların uğultusunun ortasında Karekin sesi, kardeşlerinin ve akrabalarının sesini duymak için, yeterlidir.


Aynı zamanda, biraz hayal gücü ile binadan olan kalıntıların'da kilisenin çanı dağda hâla çalıyor.


Karekin ve Rosa olan örnek olabilen çiftin hayatı sakin bir ırmak değildi, kesinlikle. Mutlu yaşamak için, ermenince "Betke tetev abril" diyorlar, demek ki hafif yaşamak lazım, her günlük hayatta tasalar için gereksiz tedirginlik yapmamak lazım.


Türkiye'de doğmuş olan ve Fransa'ya göç eden ermeni ailesinin çocukları ve torunları en hafif ve mutlu yaşasınlar !


Karekin torunlarına hem bu yazı yayınlama izni ve aile fotoğraflarını verdikleri için teşekkür etmek istiyorum. Aynı zamanda Fırnız'da, Hüseyin ve ailesinin misafirperverliği, köyü göstermek ve tanıtmak için verdiği zaman için sonsuz teşekkür ederim. 

 

Buraya tıklayarak fransızca versiyonu okuyabilirsiniz.



 

Partager cet article

Repost 0
Published by Nathalie Istanbul - dans Kültür
commenter cet article

commentaires

Présentation

  • : Le blog de bretzeldensimitlere.over-blog.com
  • Le blog de bretzeldensimitlere.over-blog.com
  • : On üç senedir Istanbul'daki oturan bir fransızım ve artık İstanbuluyum !
  • Contact

Recherche

Catégories

Liens